پنجشنبه ۲۷ فروردین، در نهمین روز از اعلام آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا و اسرائیل، گزارشهای دریافتی از شهرهای مختلف ایران نشان میدهد وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم وارد مرحلهای بحرانی شده و تداوم قطعی اینترنت همزمان با رکود گسترده کسبوکارها و موج تازه بیکاری، فشار سنگینی بر زندگی روزمره آنان وارد کرده است.
ایندیپندنت فارسی مطلع شده که در بسیاری از شهرها، بهویژه تهران، افزایش ناگهانی قیمتها، کاهش شدید درآمدها و از دست رفتن فرصتهای شغلی به دلیل سیاستهای جنگطلبانه جمهوری اسلامی، باعث شده است بخش قابلتوجهی از مردم برای تامین ابتداییترین نیازهایشان با مشکلات عمیقی مواجه شوند.
یکی از ساکنان تهران در پیامی به ایندیپندنت فارسی، میگوید: «وضعیت روانی و مالی مردم خیلی بدتر از چیزی است که از بیرون دیده میشود. اینترنت قطع است، خیلیها کارشان را از دست دادهاند و بسیاری از مردم حالا در حال فروش تمام اموال باقیمانده خود مانند طلا یا اجناس منزلاند تا فقط بتوانند غذا بخرند. همه عصبی و خستهاند. از یک طرف گرانی، از یک طرف بیکاری، از یک طرف هم فشارهای امنیتی و بازداشتها. هیچ امیدی باقی نمانده است.»
خبرگزاری دولتی ایلنا نیز در گزارشی، با بررسی بازار کار در تهران و خوزستان، مینویسد که جنگ اخیر به واحدهای تولیدی و خدماتی آسیب جدی زده و موج گستردهای از بیکاری را در پی داشته است. بر اساس این گزارش، تنها در استان خوزستان، در اثر پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم جنگ، دهها هزار نفر شغلشان را از دست دادهاند و برخی براوردها حتی از بیکاری تا حدود ۱۰۰ هزار کارگر در این استان حکایت دارد. ایلنا میافزاید که بسیاری از صنایع مادر، از جمله پتروشیمیها، فولاد و نیروگاهها، نیز آسیب دیدهاند و این موضوع بر کل بازار کار ایران مستقیم اثر گذاشته است.
در تهران هم به گفته منابع کارگری به ایلنا، بسیاری از واحدهای صنعتی هنوز فعالیتشان را از سر نگرفتهاند و روند تعدیل نیرو در واحدهای کوچک و بزرگ ادامه دارد. ایلنا در این گزارش به نقل از فعالان کارگری، نوشت که در برخی واحدها، در هر بخش بین ۱۰ تا ۱۲ نفر از کارگران تعدیل شدهاند و این روند همچنان ادامه دارد.
این گزارش همچنین به بحران در بخش خدمات و کسبوکارهای مرتبط با فضای مجازی اشاره و تاکید کرد که ضعف زیرساختهایی مانند اینترنت و برق، در کنار کاهش تقاضا، بسیاری از این مشاغل را با رکود شدید مواجه کرده است.
فرد دیگر از تهران، طی گفتگو با ایندیپندنت فارسی، با اشاره به تعطیلی گسترده کسبوکارهای آنلاین گفت: «بخش زیادی از مردم در سالهای اخیر از طریق اینستاگرام در حوزههایی مانند فروش لباس، لوازم آرایشی، غذا یا خدمات مختلف فعالیت میکردند که با قطع اینترنت، همه اینها یکباره از بین رفت. خیلیها یکشبه بیکار شدند.»
بر اساس گزارش وبسایت نتبلاکس، قطعی اینترنت در ایران اکنون وارد چهلوهشتمین روز شده و از هزار و ۱۲۸ ساعت گذشته است. نتبلاکس در گزارش خود تاکید کرد که این اختلال گسترده، علاوه بر محدود کردن دسترسی مردم به اینترنت جهانی، تاکنون حدود ۱.۸ میلیارد دلار خسارت اقتصادی به ایران وارد کرده و پیامدهای حقوق بشری قابلتوجهی نیز به همراه داشته است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در سالهای اخیر، بخش قابلتوجهی از اقتصاد خرد ایران به شبکههای اجتماعی، بهویژه اینستاگرام وابسته شده بود و اکنون قطع دسترسی به این بستر ارتباطی، عملا معیشت میلیونها نفر را تحت تاثیر قرار داده است. به گفته ناظران، در چنین شرایطی، تداوم این محدودیتها حتی پس از پایان جنگ، به تعمیق رکود و افزایش نرخ بیکاری منجر شده است.
اکنون بسیاری از مردم داخل ایران در پیامهایشان به ایندیپندنت فارسی تایید میکنند که دیگر توان ادامه این وضعیت را ندارند. مخاطبی از اصفهان میگوید: «قبلا حداقل با کار آنلاین میشد زندگی را چرخاند. حالا نه کار هست، نه اینترنت، نه امید. اگر جمهوری اسلامی با این جنگ سقوط میکرد، قطعا وضعیتمان بهتر از حالا بود. اما ترامپ هم فقط وعده الکی داد. حالا تنها تلاش میکنیم زنده بمانیم.»
ترکیب عواملی مانند اولویت دادن به برنامههای موشکی و هستهای و حمایت از نیروهای نیابتی خارجی بهجای تقویت اقتصاد داخلی و معیشت مردم ایران، تحریمهای گسترده ناشی از همین سیاستها، تداوم محدودیتهای اینترنتی، تخریب زیرساختهای اقتصادی در جریان جنگ، کاهش سرمایهگذاری و فضای نااطمینان حاکم بر اقتصاد، حالا ایران را در دشوارترین شرایط اقتصادی خود دوران ۴۷ ساله جمهوری اسلامی قرار داده است.
در عین حال، نبود برنامه مشخص برای بازسازی واحدهای آسیبدیده و حمایت از کارگران بیکار، نگرانیها درباره آینده بازار کار را افزایش داده است. کارشناسان هشدار میدهند که در صورت تداوم این روند، موج بیکاری میتواند در ماههای آینده ابعاد گستردهتری پیدا کند و به بحرانهای اجتماعی عمیقتری مانند «شورش گرسنگان» منجر شود.
در یک نمونه، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، در صداوسیما گفت که دولت جمهوری اسلامی برای بازسازی خانههای تخریبشده مردم در جنگ بودجهای پرداخت نخواهد کرد. این در حالی است که حدود دو سال قبل، نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، در پیامی تصویری اذعان کرد که هزینه بازسازی خانه اعضای حزبالله در حمله اسرائیل را جمهوری اسلامی ایران به صورت دلاری پرداخت کرده است.
